چطور به فرزندانمان آموزش دهیم عشق و محبت خود را به دیگران ابراز کنند؟

این وظیفه شماست که چیزهایی که لازم است را به فرزندانتان یاد بدهید. خیلی از والدین نگران وضعیت جهان هستند. حتی خیلی از والدین نگران هستند که چرا در نحوه ارتباط فرزندانشان با دیگران هیچ عشق و محبتی وجود ندارد.

عشق و محبتتان را ابراز کنید. والدین متوجه نیستند که قادرند اوضاع را تغییر دهند. شما باید از کودکی به فرزندانتان عشق و محبت را یاد بدهید. اگر فرزند شما در رابطه خود با فردی دیگر عشق  محبت از خود نشان دهد باعث می شود فرد مقابل نیز همین احساس را در رابطه با او به کار گیرد.

سرمشق او باشید. اگر شما به دیگران ابراز محبت کنید، خواهید توانست آنرا به فرزندانتان هم آموزش دهید. شما الگوی فرزندانتان هستید. آنها همان کارهایی را می کنند که شما می کنید. فرزندانتان همیشه ناظر هستند که شما با بزرگسال ها و بچه های دیگر چطور رفتار می کنید. اگر به غرور و خودخواهی با آنها رفتار کنید، فرزندانتان تصور خواهند کرد که آنها هم باید چنین رفتاری داشته باشند.

درست رفتار کنید. به فرزندانتان نشان دهید که چطور باید درست رفتار کنند، فقط گفتن شما کافی نیست. لازم نیست برای کمک به دیگران بیشتر از حد توانتان پیش بروید، فقط کافی است که مهر و محبت را بخشی از شخصیت خود درآورید.

با همه آدمها با احترام و وقار رفتار کنید و آنرا به فرزندانتان هم یاد بدهید، حتی اگر کسی با شما اینطور رفتار نمی کند. می توانید با یکی از همسایه های قدیمی شروع کنید. فرزندانتان را همراه خودتان ببرید. از فرزندتان بخواهید که به خانم همسایه در حمل خریدهایش کمک کند. به این ترتیب می توانید محبت کردن را به فرزندانتان یاد بدهید.

با محبت کردن به دیگران حتی در مواقعی که از دستشان ناراحت هستید، به فرزندانتان عشق و محبت را یاد بدهید. وقتی سر آنها داد نمی زنید باعث می شود فرزندتان یاد بگیرد که چطور باید رفتار کند. اگر به فرزندتان محبت کنید به این معنا نیست که قادر به تنبیه آنها نیستید. باید به درستی از انظباط و جدیت استفاده کنید و برای فرزندتان توضیح دهید که چرا با دیسیپلین از آنها می خواهید که کار درست را انجام دهند.

پاداش. محبت کردن را به فرزندانتان یاد بدهید و اگر به درستی رفتار کردند به آنها جایزه بدهید. این حمایت مثبت به آنها یاد می دهد که چیزهای خوب به کسانی تعلق می گیرد که کار خوب انجام دهند. اگر کار درست را انجام ندادند آنها را سرزنش نکنید. با آنها منفی رفتار نکنید. برعکس وقتی دیدید که کار محبت آمیزی انجام دادند به آنها جایزه بدهید. به آنها یاد بدهید که چرا باید عشق و محبت خود را به دیگران نشان دهند.

سرگرمی ها. دقت کنید که فرزندانتان برنامه های مناسب تلویزیونی تماشا کنند و کتاب های خوبی مطالعه کنند. شخصیت های داستانی تاثیر خیلی زیادی روی بچه ها دارند. اجازه ندهید که بچه هایتان برنامه های خشن تماشا کنند. این برنامه ها تاثیر منفی روی بچه ها می گذارد و باعث می شود آنها هم با خشونت و عصبانیت رفتار کنند. اگر بچه ها ببینند که شخصیت محبوبشان با محبت و مهربانی با دیگران رفتار می کند، آنها هم همانطور رفتار خواهند کرد.

اگر در کودکی عشق  محبت را به فرزندانتان یاد بدهید، این رفتار را تا آخر عمر دنبال خواهند کرد و با همسالان خود و بزرگترهایشان با مهربانی رفتار خواهند کرد. همچنین وقتی بزرگ شدند نسبت به خود شما هم با محبت رفتار خواهند کرد.

با گفتن این جمله به نظر می رسد که روی تلاش و کوشش یک دختر قضاوت می کنید. بهتر است که یک دختر مجرد را تشویق کنید تا بیشتر تلاش کند  

ارتباط سالم دختر و پسر و شرایط آن از کودکی
در مقالات قبل گفتیم که علل و عوامل گوناگونی در بروز رفتارهای نادرست در روابط دختران و پسران نقش دارند که می‌توان به‌طور کلی این عوامل را به سه دسته زیر تقسیم کرد:
1- نوجوان و افکار غیرواقعی او ،2- خانواده و شیوه‌های برخورد آنان با نوجوان ،3- شیوه‌های برخورد جامعه با نوجوان
درباره نوجوان وافکار غیر واقعی او در مقاله ای بحث کردیم ودر مقاله ی ارتباط آموزش ارتباط سالم با جنس مخالف در خانواده به بررسی برداشت نادرست از شرع و محدود ساختن مطلق نوجوان در برخورد با جنس مخالف واثرات زیانبار آن پرداختیم. ودر این مقاله  عوامل دیگری که در خانواده باعث رفتار نادرست نوجوان می شود را می خوانید :

عدم آموزش صحیح در مورد وضعیت و واقعیت جنس مخالف
یکی از وظایف مهم در تربیت جنسی نوجوانان، آموزش واقعیت روحی و رفتاری افراد از جنس مخالف است. پدر و مادر و همچنین اولیای مدرسه می‌باید در فرصت‌های مناسب در مورد اینکه دختران و پسران دارای چه خصوصیاتی هستند و چگونه می‌باید در مقابل این خصوصیات عکس‌العمل نشان داد، مطالب مختلفی به فرزندان و دانش‌آموزان خود، گوشزد کنند.
کودک در سنین مختلف نسبت به جنس مخالف عکس العمل متفاوتی دارد.هر یک از مراحل فوق، آموزش‌های مناسب خود را می‌طلبد :
در دوران پیش‌دبستانی در درجه اول باید بر الگوهایی رفتاری پسرانه و دخترانه، متناسب با سن کودکان تاکید شود.
دختر و پسر باید از همین دوره تفکیک جنسیت خود را درک و الگوهای مناسب در این زمینه را از خانواده دریافت کنند. پوشانیدن لباس‌های مناسب با جنسیت دختر، به دختران، و لباس‌های مناسب با جنسیت پسر به پسران و نیز گوشزد کردن رفتارهای مناسب برای دختران و برای پسران، از مهمترین آداب تربیت جنسی در دوران پیش دبستانی است. در این کار باید از افراط و تفریط جدا خودداری شود. نباید در ذهن کودک این مفهوم شکل بگیرد که دختر، یعنی موجودی مقید، محدود و تحت سلطه و بالعکس پسر، یعنی موجودی آزاد، قدرتمند و سلطه‌گر. این دو قالب فکری با نهایت تاسف در نحوه برخورد اغلب پدران و مادران در نحوه ی تربیت فرزندانشان دیده می‌شود و همین تفکر زیربنای رشد معیوب فرزندانمان می‌شود.
ما باید رفتار محبت‌آمیز را، هم به دخترانمان و هم به پسرانمان بیاموزیم، منتها به دخترانمان این رفتار محبت‌آمیز را در یاری به دیگران در زمینه‌هایی چون کمک به کوچکترها در لباس پوشیدن و غذا خوردن و کمک به بزرگترها در زمینه کارهایی چون پخت و پز و دوخت ودوز بیاموزیم و به پسرانمان همین رفتار محبت‌آمیز را از طریق کمک به کوچکترها در مواردی چون رفت و آمد، برداشتن و گذاشتن وسایل و اشیا و به بزرگتر‌ها در زمینه‌هایی چون، خرید کردن، کمک در حمل برخی از اشیا و امثال اینها، بیاموزیم.
الگوی زنانه و مردانه را به صورت دو الگوی ضد یکدیگر، تلقی نکنیم و از ابتدا این ضدیت را به فرزندانمان القا نکنیم، بلکه از همان دوران پیش‌دبستانی می‌باید به فرزندانمان نشان دهیم که الگوی رفتار زن و مرد، مکمل یکدیگر است نه ضد یکدیگر.
در همین دوران باید به دختران و پسران بیاموزیم که با دیدی احترام آمیز، به یکدیگر نگاه کنند؛ در مقابل یکدیگر گذشت داشته باشند.
خصوصیت مهم این دوره این است که دختران و پسرانی که سال‌های بعد به لحاظ طبیعی، شرعی و عرفی از یکدیگر دور و نامحرم شمرده خواهند شد، در این زمان به آسانی می‌توانند با یکدیگر رابطه‌ای نزدیک داشته باشند. این دوره، دوره‌ای است که دیگر فرصتی اینجنین برای آموزش رفتار احترام‌آمیز، نسبت به افراد غیرهمجنس در یک زندگی تنگاتنگ و همراه با بازی، فراهم نخواهد شد. بنابراین باید از این فرصت به خوبی استفاده کرد و زیربنای رفتارهای مناسب را ساخت.
یکی از نکاتی که در این دوره باید مورد توجه قرار گیرد، این است که نمی‌باید به گونه‌ای رفتار کنیم که دختران‌مان از دختر بودن خویش ناراضی شوند. تبعیض در رفتار و عدم رعایت عدالت و نیز اشباع نکردن فرزندانمان و به خصوص دخترانمان از محبت، می‌تواند تاثیری سوء بر احساس دختران از دختر بودن خویش، داشته باشد.
در دوره دبستانی، از آنجا که رفتارهای دختران و پسران جنبه ضدیت به خود می‌گیرد، بهتر است به گونه‌ای رفتار کنیم که این ضدیت از یک‌سو تشدید و ریشه‌دار نشود و از سوی دیگر نحوه سازگاری و کنار آمدن با آن را نیز فرزند‌انمان به‌خوبی بیاموزند.
دوران دبستانی برای آموزش نحوه رفتار با جنس مخالف دوران مطلوبی است. به هنگام بروز اختلاف این آموزش آنها را آماده می‌کند، تا در زندگی زناشویی نیز بتوانند از کنار اختلاف‌ها و تعارض‌ها، بخوبی بگذرند.
در این سنین گاه دختران و پسران از نحوه رفتار و برخورد یکدیگر شکایت می‌کنند. در چنین موارد ما نه تنها باید موجبات آرام ساختن آنان را فراهم آوریم، بلکه باید به آنان کمک کنیم تا راه رفع مشکل و اختلاف را نیز خود کشف کنند. اگر کودک در این مرحله بتواند پیدا کردن راه حل را تمرین کند، آمادگی خوبی برای حل اختلاف‌ها در زندگی زناشویی، پیدا خواهد کرد.
در این مرحله باید رفتار مبتنی بر کرامت و گذشت و بزرگواری و عدالت‌خواهی را در مقابل افراد غیر همجنس به فرزندانمان بیاموزیم. گاهی اوقات دختران دبستانی در نزد پدر و یا مادر خود نحوه برخورد پسری با آنان در راه مدرسه و پاسخ دادن خود را، نقل می‌کنند. اشتباه بزرگ در این موارد از آنجا آغاز می‌شود که پدر و یا مادر آنی و حساب نشده، عکس‌العمل نشان داده و شروع به سر‌زنش دخترشان می‌کنند. در چنین مواردی اگر دختر نیز رفتار اشتباهی از خود نشان داده بود، باید سعی کنیم او خود به اشتباه خود پی ببرد و به آرامی روش صحیح برخورد با پسران را در موارد مشابه به او گوشزد کنیم. رفتار تند و پرخاشگرانه اولین آسیبش این است که فرزندمان از این پس مسائل مربوط به جنس مخالف را از ما پنهان خواهد کرد و آسیب پنهان کردن چنین مسائلی، ممکن است بسیار زیانبخش باشد.
در دوره نوجوانی باید کمک کنیم تا نوجوان تا حد ممکن از تصورات تخیلی در مورد جنس مخالف، اجتناب ورزد. این امر هر چند به طور کامل امکان‌پذیر نیست، لکن می‌توانیم با اعمال روش‌هایی، از افراط در آن جلوگیری کنیم.

 از جمله روش‌های موکد، وجود  گفت وشنود در خانه است. این‌جو باید در ادامه دوره دبستان در خانه وجود داشته باشد تا نوجوان نیز مسائل خود را در خانه مطرح کند و پدر و مادر نیز به او در اصلاح رفتار و افکارش، راهنمایی لازم را ارائه دهند و با هم حرف بزنند.
در این زمینه باید توجه داشت که طرح مسائل مربوط به غریزه جنسی، باید به حداقل ممکن، صورت پذیرید. مطرح ساختن مسائل فردی در این زمینه، با رعایت جوانب تربیتی ضروری است. باید مسائل مربوط به بلوغ، قبل از پیدا شدن علائم اصلی به نوجوانان آموزش داده شود . در کنار این، آموزش وظایقی چون به جای آوردن احکام مربوطه، از مهمترین عناصری است که باید آموزش داده شود.
آموزش مسائل کلی در مورد غریزه جنسی مانند نقش دو جنس در تولید مثل،  با استناد به مثال‌های دقیق از گیاهان و با مثال‌های اجمالی در مورد حیوانات و انسان، می‌تواند در اواخر دوران دبیرستان، یعنی سنین 17 و 18 انجام پذیرد. آموزش دقیق مسائل مربوط به روابط جنسی زن و مرد نیز باید به هنگام ازدواج انجام گیرد.
بی‌توجهی به آموزش‌هایی که در هر یک از مراحل پیش دبستانی، دبستانی و راهنمایی و متوسط، توصیه شد، موجب اخذ آموزش از طرق غیرمطلوب و نیز خیالپردازی‌های نادرست توسط نوجوان‌می‌شود.
این امر خود منجر به این می‌شود که نوجوان شناخت نادرستی از جنس مخالف در ذهن بپروراند. آنچه در ذهن نوجوانان ما در مورد جنس مخالف، امروزه وجود دارد، در طیفی بسیار گسترده جای دارد. در یک سر این طیف افکاری وجود دارد که از جنس مخالف یک اله یا الهه ترسیم می‌کند و در سر دیگر این طیف جنس مخالف را در پایین‌ترن شکل خود، ترسیم می‌کند. ویژگی تصورات گروه اول این است که وی را مهربان، کامل، ملجا و پناه، آرام‌بخش همه دردها، پایان بخش همه رنج‌ها، بهشت موعود می‌‌داند. نقطه مقابل این تصور، جنس مخالف را به صورت وسیله‌ای محض برای اطفاء غریزه جنسی می‌داند.  در میان این دو حد، انواع تصورات و تفکرات در مورد جنس مخالف، دیده می‌شود. مربیان و اولیاء، وظیفه دارند در مورد شکل‌گیری درست این تصورات و تفکرات، اقدام کنند و در هر مرحله از سن، متناسب با ویژگی‌ها و نیازهای متربی در زمینه آموزش جنسی، به معنای عام کلمه مطالبی را به آنان بیاموزند. سکوت در این مورد و چیزی نگفتن نه تنها سودمند نیست، بلکه می‌تواند بسیار مضر باشد.
--------------------------------------------------------------------------------
بر گرفته از کتاب تحلیلی تربیتی بر روابط دخترو پسر درایران
با تغییرو تلخیص

بیشترما به سوالات زیادی که کودکان‌مان در زمینه‌های مختلف از ما می‌پرسند به راحتی پاسخ می‌گوییم. ولی در مورد مسائل جنسی، اغلب اوقات آنچنان مغشوش می‌شویم که او را از آنچه بوده گیج‌تر می‌کنیم.در ابتدا باید بدانیم که بچه‌ها هم دارای احساسات جنسی‌اند. هرگز گمان نکنیم که این احساسات تنها به بزرگسالان تعلق دارد این احساسات از تولد شروع می‌شود و تا مرگ ادامه دارد. ما نیز باید این احساسات خدادادی را به عنوان یک واقعیت بپذیریم»(1)«غریزه جنسی با کودک متولد می‌شود و تا حدود پنج سالگی رو به پیشرفت است ولی از پنج سالگی تا دوره بلوغ دارای پیشرفت پنهانی است و دوره کمون را طی می‌کند.»(2)کودک در سال‌های اول زندگی، متوجه تفاوت جنسی بین افراد می‌شود و همین امر او را به امور جنسی متوجه می‌سازد و سوالاتی را مطرح می‌کند.«به‌عقیده SPERLINGبهترین موقع برای تعلیم امور جنسی و بحث درباره اختلاف میان زن و مرد، زمانی است که کودکان سوالاتی در مورد مسائل جنسی مطرح می‌کنند که پاسخ والدین باید متناسب با استعداد و فهم کودک باشد. بعضی کودکان حساس و باهوش هستند و از طرح اینگونه سوالات احساس تقصیر و ناراحتی می‌کنند نباید نسبت به این دسته از کودکان نیز غفلت کرد و آنها را از کسب اطلاعات ضروری محروم نمود.»(3)در حدود دو سالگی کودک نسبت به آلت تناسلی خود حساس شده و گاه به آن دست می‌زند سعی کنیم در آن لحظات بدون تنبیه و یا عکس‌العمل خاصی توجه او را به بازی و یا کاری دیگر مثل کمک کردن جلب کنیم.«کودکان سه تا شش ساله برای آنکه بهتر به تفاوت‌های جنسی پی ببرند، یکدیگر را معاینه می‌کنند و مانند هر چیز که کنجکاوی آنها را تحریک می‌کند، مایلند واقعیت آن را دریابند. آنها از کنار هم گذاشتن مشاهداتشان و اطلاعاتی که از صحبت بزرگترها به دست می‌آورند به عقاید نادرستی دست‌می‌یابند که برایشان نگران کننده است.برخی والدین هر چیزی را که ارتباط کم یا زیادی با دنیای بزرگترها داشته باشد ، به ویژه درباره مسائل جنسی، در هاله‌ای از اسرار و ابهام می‌پوشانند. همین ابهامات، کنجکاوی کودک را گسترش می‌‌دهد و در او، نسبت به بزرگترها، حسادت و دشمنی ایجاد می‌کند. آنها تصور می‌کنند والدین همه آنچه را آنها مایل به شناخت آن می‌باشند، از آنها دریغ کرده و از آنها محروم می‌کنند.
همه اینها موجب بی‌اعتمادی کودک به بزرگترها می‌شود. رفتارهای بی‌نظیر دروغگویی، پنهان کاری و دزدی را بوجود میآورد و باعث می‌شود کودک، در خیال‌بافی خود، از این امور، که ممنوع و خطرناک نمایانده شده است لذّت ببرد.»(4)
تکلیف والدین این است که علاقه کودک به مطرح کردن این سوالات را امری طبیعی بدانند زیرا آگاهی از مسئله ،سبب می‌شود کودکان کمتر به این‌گونه مسائل حساس شوند. ضمناً هرگز در حضور بچه‌ها والدین یکدیگر را نبوسند و معاشقه نکنند. بچه‌های ما هرگز نباید اینگونه روابط را ببینند.
«آنچه کودک درباره‌ی مسائل جنسی در دوران کودکی می‌آموزد تا حدودی تعیین‌کننده قابلیت سازگاری جنسی در بزرگسالی است.»(4)
والدین باید با توجه به سن و فهم کودک، به سوالات جنسی آنها پاسخ گویند واین علاقه را طبیعی بدانند . کودکان دارای احساسات جنسی هستند ودرهردوره به نوعی آن را بروز می دهند. وقتی بچّه‌ها در حال کشف دنیای خود هستند،کم کم را کشف می‌کنند نسبت به اعضای خصوصی بدن هم جنس خود و جنس مخالف نیز به‌طور طبیعی کنجکاو می‌شوند. شکل اعضای تناسلی جنس مخالف برای بچّه جالب است.بچّه‌ها در بازی‌های عادی خود از فرصت استفاده می‌کنند و از نظر جسمی به بچّه‌های دیگر نزدیک می‌شوند تا شکل بدن آنها را کشف کنند. معمول‌ترین سناریو، "دکتر بازی کردن " بچّه‌هاست. بیشتر بچّه‌ها تجربه دارند که وقتی نزد پزشک می‌روند او بدن آنها را معاینه می‌کند. پس دکتر بازی می‌کنند تا بتوانند فرصت دیدن بدن دیگران را بدست آورند.آگاه باشید که بچّه‌ها از سرکنجکاوی بازی‌های جنسی می‌کنند و این امری طبیعی است. اگر دیدید که فرزندتان در حضور بچّه‌ی دیگری برهنه یا نیمه‌برهنه شده است، عکس‌العمل شما بسیار مهم است و بر احساسی که فرزندتان در آینده نسبت به بدن خود و اعضای خصوصی آن پیدا خواهد کرد تأثیر بسیار مهمی خواهد گذاشت. هول نشوید، نه او را سرزنش کنید ،نه تنبیه. کاری که باید بکنید این است که، برای رفتار جنسی مناسب آنها حد و مرزی تعیین کنید.

تعیین حد و مرز جنسی
پسر 5 ساله شما با همبازی خود در اتاق مشغول بازی است. وقتی وارد اتاق می‌شوید می‌بینید از کمر به پایین برهنه شده‌اند. برخورد شما چیست؟آرامش ظاهری خود را حفظ کنید و سر بچّه‌ها داد نکشید و آنها را سرزنش نکنید. بلکه برای آنها حد و مرزی تعیین کنید. مثلاً بگویید: «هر دوی شما لباسهایتان را بپوشید. بدن شما خصوصی است و نباید جلوی کسی لباسهایتان را در بیاورید. بیایید برای شما یک سرگرمی پیدا کنم». هر کدام از خانواده‌ها می‌توانند از این موقعیت مناسب برای آموزش فرزند خود استفاده کنند. اگر دیدید بچّه‌ها باز هم به دکتر بازی علاقه نشان دادند شاید نشان این است که کنجکاویشان هنوز ارضا نشده است. بنشینید و اطلاعات اساسی را با فرزند خود مرور کنید. با او درباره‌ی شکل بدن و نام یکی یکی اعضای مختلف بدن صحبت کنید. اندام‌های جنسی را در لابه لای اندام‌های غیرجنسی نام ببرید.

سری بودن و خصوصی بودن
نزد فرزندتان اعتراف کنید که سخن گفتن در باره جنسیت ، با شرم و حیا همراه است. چون موضوع حساس و خصوصی است و همین می‌تواند زمینه ‌ی مشترکی باشد تا گفت و گویتان را آغاز کنید.
وقتی با کودکان درباره‌ی جنسیت صحبت می‌کنیم واژه «خصوصی» و «سری» را برای آنها بازگو کنید. برای بچّه‌های کوچکتر می‌توان این مثال را گفت: «همه‌ی ما به توالت می‌رویم و در را می‌بندیم و این کار را به تنهایی انجام می‌دهیم، چون خصوصی و سری است. همین طور اعضای خصوصی بدن ما سری است و باید از لباس استفاده کنیم».به بچّه‌های بزرگتر (پیش‌دبستانی و دبستانی) خود بگویید: گرچه موضوعات خصوصی را می‌دانند، ولی هرگز در مورد این مسائل با کودکان کوچکتر از خود صحبت نکنند و اگر کودکان سوالی کردند به آنها بگویند: «دراین باره از پدر و مادرت سوال کن».مهمترین آموزگاران بچّه‌ها، والدین هستند. نه ما ،و نه کودکان ما هیچ‌گاه نباید از دانستن خجالت بکشیم. زیرا همه‌ی ما حق داریم بدانیم. فقط باید سعی کنیم عبارات را در خور فهم کودکان ساده کنیم.

توضیح درباره چگونگی تولد متناسب با سن وسال و درک کودک
زمانی که کودک، اولین نوزاد تازه متولد شده را می‌بیند، این سوال برایش به وجود می‌آید که نوزاد از کجا می‌آید؟ و مثل همه‌ی سوال‌هایی که از والدین می‌پرسد، جواب این سوال را نیز از آنها می‌‌خواهد. برای آنکه بدانیم چگونه به این سوال کودک پاسخ دهیم، باید بدانیم که:
پاسخ ما، در مورد چگونگی تولد، باید متناسب با سن وسال و درک کودک باشد»(3)
مراحل درک کودک از تولد بدین صورت است:

کودک سه ساله : این جواب راکه نوزاد در شکم مادر رشد می‌کند را نمی‌تواند قبول کند. او گمان می‌کند همان‌طور که از خواربار فروشی می‌توان هر چیزی را خرید، بچّه را هم از بیمارستان خریده‌اند.

کودک چهار ساله: خرید بچّه را، از بیمارستان قبول ندارد، ولی رشد کودک در شکم مادر را می‌پذیرد و تصور می‌کند بچّه از ناف مادر زائیده می‌شود.

کودک پنج ساله: بیشتر علاقمند است خود صاحب بچِّه شود، و این را در بازی‌های آنها می‌توان مشاهده کرد.

کودک شش ساله: علاقه شدیدی به مبدأ پیدایش بچه، بارداری و تولد پیدا می‌کند و تصور می‌کند بچّه در اثر ازدواج پدر و مادر و به خواست خداوند به‌وجود می‌آید و در شکم مادر به شکل تخم است.

کودک هفت ساله:علاقه شدیدی به داشتن نوزادی جدید در خانواده دارد تا فرایند رشد کودک، در مادر را درک ‌کند.»(5)

باید بدانیم اگر به کودک چهارساله بگوییم "نوزاد در بدن مادر رشد می‌کند " ، مطابق سن و درکش این را می‌پذیرد همان اندازه دانش، برای سن او کافی است.
«هرگز نباید، در برابر سوال کودک، از چگونگی تولد، به او دروغ بگوئید. اگر هم نمی‌خواهید در آن لحظه پاسخی دهید، به او بگوئید بعداً صحبت خواهیم کرد. تجربه ما نشان می‌دهد که پاسخ درست ما به بچه‌ها، نه تنها انحراف ایجاد نمی‌کند، بلکه از آن‌ها پیشگیری می‌کند»(1)
کاری کنیم که بچه‌ها بدون احساس تقصیر، سوالات خود را مطرح کنند و ضمناً، مطمئن باشند که والدین به آنها دروغ نمی‌گویند تا به والدین اعتماد پیدا کنند.

میزان اطلاعات کودکان درباره‌ی مسائل جنسی در هر سنی

تا سن 5 سالگی
بچّه‌ها باید:
1) نام صحیح اعضای بدن از جمله اعضای تناسلی را بدانند.
2) درک کنند که نوزادان از رحم مادر متولد می‌شوند.
3) مفهوم فضای خصوصی را هنگام تعویض لباس و رفتن به توالت بدانند. به ویژه ضروری است کودکان 5 ساله تفاوت خصوصی و سری را بفهمند.
4) بتواند به راحتی با والدین یا فرد بزرگسال قابل اعتماد دیگری، درباره جنسیت صحبت کنند.
5) نسبت به هویت مذکر یا مونث خود عزت نفس داشته باشند.

بین 6 تا 9 سالگی
بچّه‌ها باید:
1) بتوانند تولید مثل حیوانات و گیاهان را به عنوان بخشی از چرخه حیات درک کنند.
2) در پاسخ به سوالاتی چون «نوزادان از کجا می‌آیند؟» «چطوری به دنیا می‌آیند» چیزهای شنیده باشند.
3) از تفاوت بین دو جنس آگاه باشند و بتوانند نام صحیح اندام تناسلی خود و جنس مخالف را نام ببرند.
4) درک کلی از ایدز و عفونت‌های دیگری که از طریق جنسی منتقل می‌شود داشته باشند.
5) نسبت به سلامت کلی و نیازهای ایمنی بدن خود مسئولیت روزافزون پیدا کنند و بهداشت شخصی خود را با مسواک زدن، دوش گرفتن، رعایت تغذیه مناسب و غیره حفظ کنند.
6) مفاهیم دوستی و عدالت را بفهمند و بتوانند احساسات خود را با والدین یا افراد بزرگسال قابل اعتماد دیگر درمیان بگذارند.

بین 9 تا 13 سالگی
بچّه‌ها باید:
1) جنسیت را به عنوان بخشی طبیعی از زندگی درک کنند.
2) با تغییرات طبیعی دختران و پسرها در دوران بلوغ (عادت ماهیانه و احتلام) آشنا شوند.
3) بتوانند با دیگران دوست شوند و دوستی‌هایشان را حفظ کنند. (معمولاً با هم جنس‌های خودشان )
4) روند تولید مثل و از جمله مفاهیمی چون: آمیزش جنسی، پدر و مادرشدن، سقط جنین و جلوگیری از بارداری را درک کند.
5) بدانند سوء استفاده جنسی چیست؟ چگونه می‌توان آن را تشخیص داد و در موقعیت‌های بالقوه خطرناک چگونه باید رفتار کرد.
با توجه به مراحل رشد کودک، به پرسشهای او پاسخ دهید. هر چه سن او کمتر است پاسخ‌ها را عینی‌تر و با لحن جدی بگویید. جواب آنها را حداکثر در دو تا سه جمله بدهید. بچه‌های ده- دوازده ساله به اطلاعات بیشتری نیاز دارند که می‌توان از طریق کتاب‌ها، جزوه‌ها و کلاس‌های آموزی به آنها دست یافت.

پی نوشت:
1) کتاب انسان در مسیر زندگی- دکتر محمدمجد
2) کتاب روانشناسی کودک - پرویز خاکیه
3) کتاب روانشناسی تربیتی - دکترعلی شریعتمداری
4) کتاب رفتار با خردسال - دکترزهرا معتمدی
5) کتاب رفتار کودک - مهدی قراچه داغی

منبع: سایت فرزندان ما-با تغییر وتلخیص
مترجم: سارا رئیسی طوسی- تهیه و تنظیم : زهرا طلائیان

پیشگیرى از اعتیاد نوجوانان و جوانان

گذر از مسیر برزخ عمر
نتایج چند تحقیق را ملاحظه بفرمایید:
1) بالاترین رقم سنى معتادان در ایران را افراد27 – 21ساله تشکیل مى دهند.
2) افرادى که به انواع مواد مخدر اعتیاد  پیدا کرده اند، اغلب اولین تجربه شان را به صورت تفریحى و در دوران نوجوانى کسب کرده بودند.
3) تشخیص رفتارهاى آشکار دوره نوجوانى از رفتارهاى ناشى از مصرف مواد مخدر دشوار است.
4) نوجوانانى که از بودن در خانواده شان احساس رضایت داشته اند و روابط صمیمى بین اعضاى خانواده وجود داشته است، کمتر به دنبال سیگار، الکل و انواع مخدرها بوده اند.
یکى از مشکلات عمده اى که نسل جوان جامعه با آن رو به روست، خطر اعتیاد و گرایش به مصرف مواد مخدر  است. از آن جا که مصرف این گونه مواد (انواع سیگارها، قرص ها، مخدرها و... ) در بین جوانان و نوجوانان رو به افزایش است، وظیفه والدین، مربیان و سایر نهادهاى اجتماعى براى آگاه ساختن قشر جوان از عواقب مصرف مواد مخدر به مراتب سنگین تر از قبل مى شود. آمار نشان مى دهد بالاترین رقم سنى معتادان در ایران را افراد ۲۷- ۲۱ساله تشکیل مى دهند. با توجه به این موضوع، والدین و مربیان باید سعى کنند با استفاده از روش ها و آموزش هاى لازم، بچه ها را از همان دوران کودکى و پیش نوجوانى با آثار زیان بار مصرف این گونه مواد و اثرات و پیامدهاى ناشى از آن بر جسم و روان شان مطلع سازند.
هر اندازه که تأثیر دوستان و همسالان جوان بر او زیاد شود، نقش والدین و راهنمایانش براى هدایت او کم رنگ تر خواهد شد. هر اندازه والدین، جوان را به حال خود واگذارند، او را در برابر محیط و اجتماع آسیب پذیرتر ساخته اند و بعدها براى این تسلیم باید بهاى سنگین ترى بپردازند. والدین باید با درک تأثیر همسالان بر فرزندشان آنان را براى مقابله با فشارها و تحریکات موجود آماده کنند.
اغلب جوانان با گذر از دوران بلوغ و نوجوانى دچار تغییرات جسمى- روانى گوناگونى مى شوند که تأثیرات زیادى بر رفتارها و عکس العمل هاى هیجانى آنها نسبت به اطرافیان مى گذارد. احساس نارضایتى، عصبانیت، بى حوصلگى، مخالفت، مبارزه جویى، عدم همکارى، بى اعتنایى و عیب جویى از جمله بدخلقى هایى است که زندگى نوجوانان را دشوارتر از پیش مى کند. در مواردى این ویژگى هاى رفتارى- اخلاقى ِ نوجوانان به گونه اى است که آنان را شدیداً مستعد آلوده شدن به انواع کجروى ها و آسیب هاى اجتماعى  مى کند. این نوجوانان ارزش ها و معیارهاى اخلاقى والدین شان را کمتر مى پذیرند و بیشتر درصدد یافتن استقلال و اثبات خویشتن اند.

عوامل مؤثر در اعتیاد جوانان
تحقیقات نشان مى دهند، افرادى که به انواع مواد مخدر اعتیاد پیدا کرده اند، اغلب اولین تجربه شان را به صورت تفریحى و در دوران نوجوانى کسب کرده بودند و به تدریج اعتیاد آنان، از حالت تفریح خارج شده و با تکرار و زیاد شدن میزان مصرف، معتاد شده اند. از آن جایى که مصرف مواد مخدر همیشه رو به افزایش است، نوجوان نیز ابتدا با مقدارى کم شروع مى کند و چون با گذشت زمان، مقدار کم اولیه نیاز جسمى او را تأمین نمى کند، مجبور مى شود یا مقدار مصرف را افزایش دهد و یا فاصله زمانى مصرف را کوتاه تر کند که در نهایت منجر به وابستگى شدید او به مواد و اعتیاد او مى شود. در نظر داشته باشید، رهایى از تجربیات منفى مکرر بسیار دشوار و طاقت فرسا است. گروهى دیگر از جوانان و نوجوانانى که شروع به مصرف مواد مخدر مى کنند، اظهار مى دارند که براى فرار از مشکلات و مسائل زندگى روزمره و داشتن احساسى بهتر از احساس فعلى شان دست به این کار زده اند. به طور کلى، عوامل متعددى موجب اعتیاد جوانان مى شوند که مهمترین آنها عبارت اند از:

1)  زمینه هاى خانوادگى:
الگوهاى نامناسب رفتارى اطرافیان منجر به تقلید کورکورانه نوجوانان از آنان مى شود.سیگار کشیدن، نوشیدن الکل، اعتیاد به مواد مخدر و سایر کجروى هاى اخلاقى در خانواده موجب بدآموزى و زمینه سازى براى شروع انحرافات و آسیب هاى اجتماعى در بچه ها (اعم از کودک و نوجوان) مى شود. در چنین خانواده هایى نوجوانان به جاى این که به فکر انجام فعالیت هاى مثبت و سازنده باشند، مدام درصدد یافتن راه هایى براى مقابله با آثار این بحران ها هستند و در بدترین شرایط نیز خود درگیر آن مى شوند.

2)  فقر مادى خانواده:
به رغم این که بین فقر مادى و اعتیاد به مواد مخدر هیچ ارتباطى وجود ندارد، ولى فقر عامل مهمى در معتاد شدن جوانان جامعه است، زیرا به دلیل تنگدستی و ندارى امکان دسترسى به بسیارى از امکانات آموزشى را از دست مى دهند و هیچ تخصص و حرفه اى پیشه نمى کنند و در نتیجه در بازار کار سهم عمده اى ندارند. همین امر موجب کشیده شدن گروهى از جوانان به سمت و سوى فروش مواد مخدر و امکان استفاده از آن قرار مى گیرند.

3)  عدم آگاهى و کم سوادى:
افرادى که از سواد و تحصیلات کمترى برخوردارند، آسیب پذیرتر از افرادى هستند که نسبت به مضرات و تأثیرات سوء مواد مخدر آگاهى دارند. هر چند نمى توان میزان تحصیلات افراد را عاملى براى مصرف این گونه مواد دانست، اما تحقیقات بسیارى نشان مى دهند که هرچه سواد و میزان تحصیلات قشر جوان بالاتر باشد، کمتر به اعتیاد و استفاده از مواد روى مى آورند. براساس آمار ۶۶ درصد افراد معتاد، سوادى در سطح ابتدایى و کمى نیز در سطح متوسطه داشته اند.
هر اندازه والدین، جوان را به حال خود واگذارند، او را در برابر محیط و اجتماع آسیب پذیرتر ساخته اند و بعدها براى این تسلیم باید بهاى سنگین ترى بپردازند

4)  اختلافات خانوادگى:
آمارها نشان مى دهند، نوجوانانى که والدین شان دچار مشکلات و مسائل اخلاقى- رفتارى هستند، بیشتر در معرض خطر اعتیاد و مصرف مواد مخدر هستند. مشکلات رفتارى خانوادگى منجر به عدم امنیت و فشار روانى بر جوانان و نوجوانان مى شود و آنان را از محیط امن خانواده دور مى سازد. همین امر موجب ارتباط بیشتر او با دوستان و گاه افراد مسئله دارى مى شود که زمینه ساز بسیارى از مسائل اجتماعى بعدى مى شوند.

5) خصوصیات و ویژگى هاى جوانان و نوجوانان:
در خیلى از موارد مشاهده مى شود، نوجوانان و جوانانى که مضطرب، پریشان، افسرده و منزوى هستند، مرتب دچار شکست هاى گوناگون تحصیلى- اجتماعى مى شوند و عزت نفس ، خویشتن دارى و اعتماد به نفس  شان را از دست مى دهند و به سیگار، الکل، مواد مخدر و... به عنوان مفرّى براى رهایى از این مشکلات روى مى آورند.

6)  فشار دوستان و همسالان:
گروهى از نوجوانان به دلیل سازگارى با دوستان و همسالان شان و یک رنگ شدن با آنها چنان موجودیت فردى- خانوادگى خود را فراموش مى کنند که در برابر هر تقاضایى سر تسلیم فرود مى آورند. هر چه روابط بین والدین و فرزندان نوجوان شان کاهش یابد، ارزش همسالان و روابط گروهى براى آنان بیشتر مى شود.

منبع :
مشکلات نوجوانى و جوانى، تألیف ابوالقاسم اکبرى
آسیب شناسى کجروى هاى اجتماعى، تألیف دکتر محمد حسین فرجاد

براى پیشگیرى از عادات و رفتارهاى منفى و غیرسالم جوانان و نوجوانان، هیچ گاه نباید صبر کرد تا آنان با چنین مشکلاتى درگیر شوند و آن گاه درصدد یافتن راه حل و شیوه مقابله با آن برآیند. از طرف دیگر، با نادیده گرفتن و یا انکار واقعیات موجود، نه تنها نمى توان مشکلى را حل کرد، بلکه فرصت یافتن راه حل هم از دست مى رود. بهاى پیشگیرى مؤثر از اعتیاد جوانان، همانا هوشیارى همیشگى والدین و اعضاى مؤثر خانواده است.
جوانى نمایانگر رشد، بلوغ و تشکیل عادات پایدار فردى است. جوانى دوره اى است که با گذر از انواع هیجان ها، آشوب  ها و آشفتگى هاى روحى- روانى گوناگون به سوى رشد اجتماعى سالم در حال تحول است. نتایج تحقیقات بى شمارى نشان مى دهند، نوجوانان و جوانانى که ارتباط صمیمانه و نزدیکى با اعضاى خانواده شان دارند و از بودن در جمع آنها احساس رضایت و شادى مى کنند، کمتر به دنبال رفتارهاى ناسالم مى روند.
از جمله راهکارهاى مؤثرى که والدین مى توانند به منظور پیشگیرى از اعتیاد جوانان و نوجوانان به مصرف مواد مخدر به کار بندند، عبارت اند از:

1)  معیارهاى «خوب بودن» و «بد بودن» را به فرزندان شان یاد بدهند.
ارزش هاى پسندیده اخلاقى، رفتارهاى مناسب اجتماعى، انتظارات جامعه از یک نوجوان مسئول، اهمیت رشد و بالندگى نوجوان براى پیشرفت اجتماعى که در آن زندگى مى کند و... را به آنها بیاموزند.

2)  به نوجوانان بیاموزیددر برابر اجراى مقررات و قوانین حاکم بر خانه، مدرسه و اجتماع،  جدى، مسئول و هوشیار باشند.
رعایت آئین نامه  هاى انضباطى و ضوابط و قوانین مدونى که در مدارس اجرا مى شوند، مى تواند مانعى بر بسیارى از کجروى هاى اجتماعى شوند. اهمیت به نظم و انضباط، داشتن رفتارهاى موجه، شیوه تفکر سالم و... از نکات ارزشمندى است که مى توان به نوجوانان و جوانان یاد داد. آنها باید بدانند که هرگونه دسترسى به مواد مخدر چه جرایمى به دنبال دارد و چه مجازات هایى را باید متحمل شوند.

3) سعى کنید الگوى رفتارى خوبى براى فرزندان نوجوان خود باشید.
او همواره نظاره گر اعمال و رفتارهاى شماست. والدینى که خود، سیگار مى کشند  یا در مصرف داروهاى مسکن و خواب آور افراط مى کنند  یا نگرش و دیدگاه شفاف و مشخصى در برابر مصرف مواد مخدر به فرزندان شان ارائه نمى کنند، راه را براى انحراف و تصمیم گیرى هاى نامناسب جوانان هموار مى سازند. به اختلاف بین حرف و عمل خود آگاه باشید. نوجوانان به این تناقضات بسیار حساس هستند و به راحتى ارزش ها و عقایدشان را زیر پا خواهند گذاشت.

4) عزت نفس، خویشتن دارى و اعتماد به نفس فرزندتان را تقویت کنید.
فرصت ها و موقعیت هایى براى فرزند نوجوانتان پیش آورید تا او بتواند پیروزمندانه به اهدافش برسد. او را به دلیل توانایى ها و استعدادهایش تشویق و حمایت کنید. این کار به او کمک مى کند تا احساس خوبى نسبت به خودش پیدا کند. برداشت هاى جوان نسبت به توانایى ها و استعدادهایش مهمترین تأثیر را بر عزت نفس او مى گذارند. هنگامى که والدین درمى یابند تجربه هاى دشوار زندگى، اعتماد به نفس و خویشتن دارى نوجوان شان را تحت تأثیر قرار داده است، باید به او کمک کنند تا با انتخاب راه و مسیر درست زندگى، خود را از انحطاط، تسلیم و بى ارزشى نجات دهد.

5)  ارتباط مؤثر و صمیمانه اى با نوجوان (یا جوان) برقرار کنید.
گوش دادن به صحبت هاى او، حمایت از رفتارهاى مثبت، پسندیده و سالم، توجه کردن به احساسات و عواطف او و پذیرش بى قید و شرط جوانان و نوجوانان به آنها کمک مى کند تا با ایجاد رابطه اى نزدیک و صمیمانه با والدین خود درصدد مقابله با بحران هاى زندگى برآیند. دیدگاه ها و اعتقادتان را با صبورى و انعطاف پذیرى به جوانان بیاموزید. اجازه دهید تا با بحث و گفت وگو احساس مسئولیت، ارزشمندى و خودکارآمدى در آنها رشد یابد. در دوران نوجوانى، فرزندان ما دست به شناخت، ماجراجویى، کنجکاوى و خطر کردن مى زنند، در این جا وظیفه والدین و مربیان است که سعى کنند با گزینش روش هاى معقول و سنجیده راه رسیدن به استقلال فردى و رشد اجتماعى را براى آنها روشن سازند.

6)  فرصت هایى براى او ایجاد کنید تا مسئولانه درباره کارهاى روزانه خودش تصمیم گیرى کند.
به او یاد بدهید که چگونه با افراد دیگر اجتماع ارتباط برقرار کند.مثلاً زمانى که تنها در جمعى حضور دارد، چه باید بگوید، چه کار باید بکند و... در نظر داشته باشید اگر او فرد شلخته و بى بندوبارى نباشد، در مقابل تعارف دوستانش براى سیگار کشیدن و... مطیع نخواهد شد. هر اندازه که تأثیر دوستان و همسالان جوان بر او زیاد شود، نقش والدین و راهنمایانش براى هدایت او کم رنگ تر خواهد شد. هر اندازه والدین، جوان را به حال خود واگذارند، او را در برابر محیط و اجتماع آسیب پذیرتر ساخته اند و بعدها براى این تسلیم باید بهاى سنگین ترى بپردازند. والدین باید با درک تأثیر همسالان بر فرزندشان آنان را براى مقابله با فشارها و تحریکات موجود آماده کنند. توان «نه گفتن» و داشتن رفتارى مستقلانه و صحیح را در آنان باید تشویق و تمجید کرد. باید به جوان یاد داد که «نه گفتن» او دلیل بر احترام او به خودش است. از آنها بخواهید که به هنگام احساس خطر، قدرت ترک محل را داشته باشند.

7)  نسبت به احساس افسردگى، بى حوصلگى و انزواطلبى فرزند نوجوان تان حساس و هوشیار باشید.
نوجوانى که دچار افکار پریشان و مأیوس کننده مى شود، قابل تأمل و بررسى است، زیرا او اساساً پیامدهاى رفتارى خودش را نمى داند. افسردگى براى این گروه از نوجوانان ممکن است زمینه ساز بسیارى از آسیب هاى اجتماعى مثل روى آوردن به سیگار، مواد مخدر، اعتیاد، فحشاء، بزهکارى و... شود. والدین باید رفتارها و عادات فرزندان نوجوان شان را که احتمال مى دهند به دلایلى منجر به افسردگى در آنان شود، مد نظر داشته باشند.

8)  واقعیت هاى اجتماع را به فرزند نوجوان (یا جوان)تان گوشزد کنید.
گروهى از والدین تصور مى کنند با مطرح نکردن مشکلات گوناگون جامعه و سرپوش گذاشتن بر حقایق تلخ زندگى، روش مناسبى براى حمایت از فرزندشان انتخاب مى کنند. در حالى که آنان نیاز دارند تا اطلاعات صحیحى در باره مسائل جامعه اى که در آن زندگى مى کنند، داشته باشند و در این زمینه بهترین راهکار آن است که پدر و مادر سعى کنند با یافتن منابع و مدارک علمى و موثق، اطلاعات و دانسته  هاى خانواده شان را ارتقا دهند و راهنماى معتمدى براى فرزندان شان باشند. هدایت سالم والدین و مربیان دلسوز، بسیار ارزشمندتر از دوستى  هاى بحران زا و دشوار است.

به طور خلاصه آن چه والدین مى توانند درباره مواد مخدر به نوجوان شان بیاموزند، مى تواند در زمینه پزشکى (آسیب  هاى بدنى ناشى از مصرف مواد مثل ابتلا به ایدز،  هپاتیتو انواع بیمارهاى قابل انتقال از طریق تزریق) یا روان شناختى (آسیب هاى رفتارى ناشى از مصرف مواد مثل بزهکارى، فحشاء، جنایت و...) و یا حتى عواقب قانونى دستگیر شدن همراه با مواد مخدر و مسائل قضایى متعاقب آن باشد. آنها باید از همان ابتدا «مواد» را نپذیرند؛ آنها باید چنان تعلیم ببینند که اساساً هیچ گرایشى به مواد مخدر پیدا نکنند و با قاطعیت تمام، دست رد به سینه دوستان و افراد ناباب جامعه بزنند. جوانان و نوجوانان مى توانند با استفاده از یادگیرى مهارت هاى زندگى و شیوه هاى حل مشکلات، راه هاى مقاومت و استقامت در برابر مصرف مواد را بیاموزند. منظور از مهارت هاى زندگى، مهارت هایى است که :

 -نوجوان را براى ورود به اجتماع و زندگى جمعى آماده مى سازند.
 - کودک و نوجوان در کنار آموزش علوم و فنون مختلف مى آموزد تا بتواند شناخت درستى نسبت به خود، سایر افراد و محیط برقرار سازد و به حل مشکلات خود و اجتماعش کمک کند.
- موجب پرورش استعدادها و توانایى هاى نوجوان مى شوند تا او بتواند با چالش ها و مشکلات زندگى روزمره مقابله کند.
بالاخره آن که مهارت هاى زندگى عبارت اند از مهارت حل مسئله، مهارت تصمیم گیرى مناسب، مهارت برقرارى روابط اجتماعى با دیگران، اعتماد به نفس براى ورود به اجتماع، شناخت خطرات گوناگون، مهارت تفکر انتقادى، نوعدوستى و همدلى، شناخت هویت ملى خود، احترام به حقوق افراد، توانایى «نه» گفتن به خواسته هاى غلط دیگران، شناخت خود و استعدادهاى خود، انتخاب هدف هاى واقع بینانه براى زندگى، داشتن تفکر خلاق، روحیه استقلال طلبى و مسئولیت پذیرى، روش حل اختلاف، داشتن نگرشى مثبت به زندگى و....
نگرش ها و عاداتى که بچه ها در دوران کودکى از پدر و مادر خود مى آموزند، پایه و بنیانى براى بسیارى از تصمیم گیرى هاى آینده آنان خواهد بود. اغلب نوجوانان ۱۳- ۱۲ ساله شاید هنوز آمادگى پذیرش خطرات و مضرات ناشى ازاعتیاد را نداشته باشند، اما به راحتى مى توانند درس هاى ساده اى درباره نحوه تصمیم گیرى صحیح، اطاعت از قوانین و مقررات خانه و مدرسه (اجتماع)، نحوه حل مسائل و مشکلات روزانه، مسئولیت پذیرى و تقویت خودپنداره شان یاد بگیرند. به عنوان پدر و مادرى آگاه به مسائل و مشکلات نوجوانان، همواره محبت کردن به آنان را باید به خاطر داشت، آنها باید دریابند که مى توانند به پدر و مادر خود اعتماد کنند و نگرانى ها و تشویش هاى شان را در زندگى- هر چه که باشد- با آنها در میان گذارند. نتایجى که طى پژوهش هاى گوناگونى به دست آمده است نشان مى دهد، نوجوانانى که از بودن در خانواده شان احساس رضایت و خشنودى داشته اند و روابط صمیمى و گرمى بین اعضاى خانواده وجود داشته است، کمتر به دنبال سیگار، الکل و انواع مخدرها بوده اند. این یافته ها نشان مى دهند که قشر وسیعى از خانواده ها مى توانند با برقرارى روابط سالم بین اعضاى خود و آموزش هاى صحیح و زودهنگام فرزندان خود، آنان را از ابتلا به بسیارى از معضلات و گرفتارى هاى گوناگون اجتماعى نجات دهند. هیچ گاه نقش خودتان را بر افکار، اندیشه ها و آینده قشر جوان جامعه دست کم نگیرید.
منبع :
مشکلات نوجوانى و جوانى، تألیف ابوالقاسم اکبرى
آسیب شناسى کجروى هاى اجتماعى، تألیف دکتر محمد حسین فرجاد

عادات خود را تغییر دهیداز یادگیری غفلت نکنید
 والدین درمقابله با مصرف سیگار، الکل و مواد مخدر نوجوانان و جوانان، مهم ترین نقش را بر عهده دارند. برقراری ارتباط با فرزندان و بیان انتظارات خانواده درباره مصرف نکردن سیگار و مواد مخدر، دو فعالیت اساسی والدین به شمار می آیند. والدین علاوه بر آنچه در منزل انجام می دهند، می توانند در برنامه های پیشگیری که در مدرسه انجام می گیرد، شرکت کنند. در این مبحث، به بیان نکاتی در زمینه نقش والدین در امر پیشگیری از سیگار کشیدن فرزندان می پردازیم.
با ارائه الگو ، فرزندان خود را راهنمایی کنیداگر می خواهید فرزندان شما سیگار نکشند، خود شما باید یک الگوی مناسب برای آنها باشید. امکان سیگاری شدن کودکانی که والدین آنها هر دو سیگاری اند دو برابر بیشتر از کسانی است که یکی از والدین آنها سیگاری است. اگر سیگاری هستید، به دنبال روش ها و راه هایی باشید که در ترک سیگار به شما کمک کند. عادت سیگار کشیدن خود را تغییر دهید تا وقتی که موفق شوید به طور کامل آن را ترک کنید. از سیگار کشیدن در منزل و کنار فرزندان خود اجتناب کنید. فرزندان خود را در کنار کسی که سیگار می کشد قرار ندهید. مدرسه را تشویق کنید برنامه های آموزشی ضد سیگار را از سال های پایین اجرا کند.
 
برقراری روابط ، نقش کلیدی دارد
لازم است صادقانه و دوستانه با فرزندان خود در مورد خطرهای سیگار صحبت کنید. این رفتار حتی می تواند زندگی آنها را نجات دهد. وقتی با فرزند خود در مورد سیگار صحبت می کنید، به نکات زیر توجه کنید:
بچه ها را از خریدن کوله پشتی یا وسایلی که مربوط به شرکت های تولید سیگار است، منع کنید. تحقیقات نشان داده است کودکانی که لباس های ورزشی تبلیغاتی سیگار می پوشند یا دوست دارند که یکی از آنها را داشته باشند، سه برابر بیشتر به کشیدن سیگار تمایل دارند. برعوارض دراز مدت کشیدن سیگار تأکید نکنید؛ چون برای بچه ها مشکل است خود را درسن بزرگسالی تجسم کنند. صحبت کردن درباره عوارض کوتاه مدت سیگار مانند: کاهش قدرت بدنی ورزشکاران، به سختی نفس کشیدن، و بد رنگ شدن دندان ها تأثیر بیشتری دارد.
 
مکان های عمومی را که سیگار کشیدن در آنها ممنوع است، به فرزندان خود معرفی کنید." نه " گفتن را به فرزندان خود بیاموزید. هرچه زودتر به کودکان بیاموزید که در برابر فشار همسالان مقاومت کنند. آنها را برای داشتن فکر و عقیده خود تشویق کنید، خصوصاً وقتی که آنها در مقابل فشار گروه ایستادگی می کنند.
به بچه ها بگویید که کارخانه های تولید سیگار آنها را فریب داده اند تا درآمد بیشتری داشته باشند، زیرا معمولاً بچه ها نمی پذیرند که مورد سوء استفاده قرار بگیرند.
 
شناختن خطرهای  سیگارسرعت سیگاری شدن نوجوانان و جوانان هشدار دهنده است. آنها معمولاً سیگار کشیدن را از یازده سالگی شروع می کنند و در چهارده سالگی به آن عادت می کنند. مراکز کنترل و پیشگیری بیماری ها در ایلات متحده آمریکا گزارش می کند که هر روز بیش از3000 کودک سیگاری می شوند و در حدود یک سوم از این کودکان در نهایت از سرطان، بیماری های قلبی یا بیماری های تنفسی می میرند. خطرهای دیگری که سیگار برای تندرستی دارد، عبارت اند از:
-ناراحتی تنفسی و نفس تنگی، تشدید آسم.
-  بیماری لثه، جوش های عمیق در اطراف لب و کاهش قدرت بهبود یافتن پوست.
-  کند شدن رشد شش ها و کاهش فعالیت آنها.
-  اعتیاد به نیکوتین.
-  کاهش اکسیژن ماهیچه ها و بروز ضعف بدنی.
-  ناباروری.
-  سکته.
 
کودکانی که سیگار نمی کشند اما به طور غیرمستقیم در مجاورت دود سیگار یا ته سیگار قرار دارند نیز در معرض خطرند. دودشدن ته سیگار دو تا سه برابر خطرناک تر است چون از فیلتر نمی گذرد. سالانه هزاران نفر ازدود ناشی از سیگار و تنباکو از دنیا می روند. این دودها خطر ابتلا به بیماری های قلبی را افزایش می دهند و باعث عفونت دستگاه تنفسی در کودکان می شوند. سایر عوارضی که دود های تنباکو و سیگار در محیط برای کودکان دارند عبارت اند از:
 
- تشدید آسم، سرفه کردن و خس خس کردن
- افزایش ابتلا به سرماخوردگی
- عفونت گوش
- سندرم مرگ ناگهانی کودکان
- خطرهای قبل از تولد
 
خطرهای سیگار برای سلامت، قبل از تولد کودک شروع می شود. دود در دوران بارداری از طریق استنشاق، مستقیماً وارد شش های جنین می گردد و مانع از رسیدن اکسیژن  و غذای کافی برای رشد جنین می شود. در دوران نوزادی نیز از طریق شیر مادری که سیگاری است به کودک منتقل می گردد و به کم وزنی کودک که خطری جدی برای سلامت کودک است، ناتوانی های وخیم یا حتی مرگ او منجر می شود.
عادات خود را تغییر دهید .اگر شما یا فرزندتان سیگار می کشید، قبل از این که مجبور شوید نسبت به ترک آن اقدام کنید، تجسم کنید چه وقت و چرا سیگار می کشید و برای مقابله با آن محرک ها روش های دیگری بیابید. هر روز از یک روش جدید استفاده کنید تا وقتی که موفق شوید ترک کنید. فقط پس از بیست دقیقه ، بدن فواید سیگار نکشیدن را حس می کند. پس از یک سال، خطر بیماری های قلبی به نصف کاهش می یابد و بعد از 5 تا 15 سال خطرهای ابتلا به سکته، سرطان و بیماری های قلبی با کسانی که هرگز سیگار نکشیده اند برابر خواهد شد. وقتی که برای ترک سیگار تلاش می کنید، در پذیرش کمک متخصصان و پزشکان تردید نکنید. می توان در کنار درمان های دارویی که شامل جانشین کردن نیکوتین است، درمان های رفتاری را هم دنبال کرد. در برنامه ترک سیگار شرکت کنید. سعی کنید در برنامه ای شرکت کنید که شامل اطلاعات غذایی برای کنترل وزن، ورزش و تکنیک های کنترل استرس باشد.
 از یادگیری غفلت نکنیدهرچه بیشتر بیاموزید، آسان تر می توانید سلامت فرزندان خود را تأمین کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد خطرهای سیگار و ترک آن می توانید مطالعات خود را گسترش دهید.
 
 
منبع :
مشکلات نوجوانى و جوانى، تألیف ابوالقاسم اکبرى
آسیب شناسى کجروى هاى اجتماعى، تألیف دکتر محمد حسین فرجاد